ترکیه جنوب شرقی و شرقی یونسکو

مکان باستان شناسي آنی، کارس

مکان میراث جهانی یونسکو 2016

آنی در 50 کیلومتری شرق کارس در مرز ارمنستان قرار دارد، جایی که رودخانه آرپاچای مرزي طبیعی میان دو کشور ایجاد می کند. رودخانه آرپاچای سهم زیادی در بهبود چشم انداز آناتولی شرقی دارد. آنی زمانی یک ابر شهر بود که با نام "شهر هزار و یک کلیسا" شناخته می شد. این شهر در قرن دهم میلادی پایتخت پادشاهی باگراتونی ارمنستان بود. آنی در مسیر تجاری قرار گرفته بود و تا قرن یازدهم تا حد شهری ‌دارای بارو با بیش از 100 هزار سکنه توسعه یافت. در قرن های بعد، آنی و منطقه های پیرامونی آن را امپراتوران بیزانس، ترک های عثمانی، گرجی ها و روس ها که مدعی نواحی آن بودند، تسخیر کردند و با یورش های پیوسته ساکنان آن را بیرون راندند. تا سال 1300 میلادی، آنی پیوسته رو به افول نهاد و تا سال 1700 کاملا متروکه شد. امروزه، اغلب کلیساها همچنان قامتی برافراشته دارند و خیابان ها، حمام ها، یک مسجد اولیه و بارو‌های بزرگ استحکامات، شکوهمند مانده اند. به لطف محل جغرافیایی آن، سکونت در آنی حدود 2500 سال پابرجا مانده است. این شهر که روزگاری یکی از مراکز فرهنگی، سیاسی و تجاری بر سر راه جاده ابریشم بود، معماری را نمايش می دهد که نمایشگر ترکيبی از گونه های مختلف سازه های ملی، مذهبی و نظامی است و نمایی از شهرنشینی قرون وسطایی را ترسیم می کند که دودمان های مسیحی و مسلمان طی قرن های پی‌در‌پی خلق نموده اند.

دژ دیاربکر و چشم انداز فرهنگي باغ های هوسال، دیاربکر

مکان میراث جهانی یونسکو 2015

دیاربکر شهری مهم در ترکیه شرقی و یکی از بزرگ ترین شهرهای ترکیه است. این شهر دژ‌سان و چشم انداز پیرامون آن از دوره هلنیستی، در خلال دوران رومیان، ساسانیان، بیزانس، اسلام و عثمانی و تا به امروز یک مرکز مهم چند‌فرهنگی مانده است. این شهر گنجینه ای است از تاریخ و فرهنگ: ویرانه های باستانی، معماری نفس گیر، غذاهای خوش طعم، ملیله کاری مشهور و نفیس طلا و نقره... استحکامات بسیار محفوظ مانده دیاربکر و باغ های هوسال، 700 هکتار زمین زیر‌کشت و حاصلخیز در کنار رود دجله، از آن شهری بی مانند ساخته است.

گوبکلی تپه، شانلی‌اورفا

مکان میراث جهانی یونسکو 2018

گوبکلی تپه شاید از شناخته شده ترین و مورد بحث ترین مکان های باستان شناسي دهه پیش است. در دهه 1990 کشف شد و کاوش ها از آن زمان همچنان ادامه دارد. گوبکلی تپه در حدود 20 کیلومتری شمال شرق شانلی‌اورفا قرار دارد. تندیس های غول پیکر انسان نما که به 11000-12000 سال پیش از میلاد بر می گردند، برای این دوران بشر شگفت آور است. پیش از گوبکلی تپه، تاریخ دوره نوسنگی حدود 9000 سال پیش از میلاد آغاز می شد؛ تنديس های غول پیکر و بسیاری از نقش برجسته های روی تنديس های این دوره حقیقتا منحصر به فرد هستند. نظر به نبود ابزارهای فلزی، ساخت تنديس ها صرفا با بهره بردن از ابزارهای سنگی، بسیار در‌خور توجه است. هیچ مورد مشابه دیگری از این دوره یافت نشده است. معلوم شد که گوبکلی‌تپه نوعی مکان مقدس بوده، متشکل از اتاق های گرد که هر یک تنديس های غول پیکر را در خود جای می داد. برابر نظر دانشمندان، این مکان ناحیه‌ی پرستشگاهی است که در آن آیین پرستش نیاکان انجام می شد و با مرگ و جهان مردگان مرتبط بوده است. در اینجا هیچ سفالینه یا نشانه ای از سکونت وجود ندارد؛ با این حال، پروژه بزرگی که در گوبکلی تپه انجام شد، به جامعه ای بسیار پیچیده و سازمان یافته در حومه آن اشاره دارد. شگفت آنکه مکان های مقدس گوبکلی تپه به دلیل عوامل طبیعی مدفون نشده اند، بلکه عمداً توسط کسانی که در اینجا زندگی می کرده اند دفن شده اند - دلیل این کار همچنان یک معما است. بررسی های اخیر در این ناحیه وجود مکان های مقدس/سازه های مشابه دیگر از این دوره را آشکار کرده است.

کوه نمروت، آدیامان

مکان میراث جهانی یونسکو 1987

نمروت داغ یا کوه نمرود در حدود 50 کیلومتری آدیامان قرار دارد. این کوه پرستشگاه-آرامگاه یادبود پادشاه آنتیوخوس یکم تئوس کوماژن (69 تا 34 پیش از میلاد) معروف ترین حاکم پادشاهی کوماژن است. آنتیوخوس، واپسین حکمران هلنیستی، این پرستشگاه- آرامگاه را برای خود ساخت و تمام قسمت های بالای اتاق خاک سپاری را با تنديس های غول پیکر تزئین کرد. مقیاس و پیچیدگی طراحی این پروژه در جهان باستان بی مانند بود. در راه بالا رفتن به قله، سه گروه مختلف (شرق ، شمال و غرب) به پیشوازتان می آیند. پشته‌ی شمالی هیچگاه به پایان نرسید؛ با این حال، تراس شرقی و غربی همگی به خوبی محفوظ مانده اند. تراس شرقی دربرگیرنده سرسرای ایزدان، سرسرای نیاکان و محراب است. گروه اصلی تندیس ها، پیکرهایی از پنج ایزد بود که معرف پانتئون، یک آئین مذهبی تازه تاسیس بودند. این پيکر‌ها با تنديس های یک شیر و عقاب ایستاده، در هر دو سوی پاسداری می شوند. شیر، پادشاه حیوانات، نماد قدرت زمینی و عقاب، پیک ایزدان، نماد قدرت آسمانی است. تراس غربی نیز تقریباً دقیقاً همان تنديس ها را دارد. در حالی که تاج و تخت ها در تراس شرقی دست نخورده تر هستند، سر مجسمه ها در تراس غربی در وضعیت بهتری قرار دارند.

مکان باستانی آرسلان تپه، مالاتیا

فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو 2014

مکان باستانی آرسلان تپه در مرکز دشت حاصلخیز مالاتیا، حدود 12 کیلومتری فرات است. این مکان یک پشته (تپه) 4 هکتاری و با ارتفاع 30 متری است که بر دشت مسلط است. در نخستین مراحل تاریخ خود، در عصر مس حدود هزاره پنجم، این سکونتگاه پیوندهای نزدیکی با جهان میان‌رودان داشت، که ویژگی های فرهنگی مشترک بسیاری با آن دارد. اما در آغاز عصر مفرغ، در اوایل هزاره سوم پیش از میلاد، تغییرات مهمی در این مکان روی داد که پیشرفت نظام متمرکز از نوع میان‌رودانی را متوقف کرد و روابط خارجی آرسلان تپه را به سوی آناتولی شرقی و قفقاز سوق داد. دگرگونی شگرف دیگر در هزاره دوم پيش از میلاد، در خلال تمدن هیتی رخ داد، که اثر زیادی بر آن گذاشت. کاخ پادشاه کشف شده موزه‌ی فضای باز است و آثاری که در این مکان کاوش شده در موزه باستان شناسی مالاتیا نمایش داده می شود.

حران و شانلی اورفا، شانلی اورفا