Trabzon’un Maçka ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Altındere Vadisi'nde sarp kayalık üzerine kurulmuş Sümela Manastırı; doğa, tarih ve kültürün bütünleştiği bir mekandır. Her ne kadar manastırın 4. yüzyılda yapılmış olduğu tahmin edilse de Trabzon Komnenoslarından III. Alexios’un (1349-1390) burayı yaptırdığı bilinmektedir. Manastır, halk arasında Meryem Ana olarak da adlandırılmaktadır. Deniz seviyesinden 1,200 metre yükseklikte inşa edilen görkemli kompleks yakın zamanda restore edildi. Trabzon’daki Sümela Manastırı’na çok uzak olmayan Vazelon Manastırı, Anadolu’nun en eski manastırlarından biridir. “Zouvalon” olarak da adlandırılan manastırın MS 270 civarında inşa edildiğine ve İncil’deki Vaftizci Yahya Peygamber’e adandığına inanılmaktadır.
Orta Çağ’da kurulan birçok Gürcü kilisesi kuzeydoğu Türkiye’nin tarihine ışık tutmaktadır.
Doliskana Manastırı, yaygın olarak Dolishane Manastırı olarak da bilinir, Artvin’de yer alan bir Orta Çağ Ortodoks Gürcü manastırıdır. Şimdi bir cami olarak hizmet vermektedir. Dış duvarlarındaki Gürcüce yazıtlar 10. yüzyıla ait.