tat

Tarım ve hayvancılık, Tunceli’de başlıca ekonomik faaliyetler. Kent el değmemiş bir doğaya sahip. Bu özellikler, şehrin mutfak kültürünü de şekillendiriyor.

Pestil

Pestil, Türkiye’nin birçok ilinde olduğu gibi Tunceli’de de herkesin çok sevdiği bir tatlı. Tunceli’nin kendi üzüm veya dutlarıyla yapılan pestilin, kendine özgü bir tadı olduğu söylenebilir.

Pestil, meyve özlerinin bez üzerine serilerek kuruması sonrasında elde ediliyor. Kış ayları için saklanarak tüketiliyor.

Orcik (Cevizli Sucuk)

Tunceli’de köylerde yapılan ve kış aylarında çerez olarak tüketilen orcik (cevizli sucuk), artık tüm Türkiye’de bilinen ve sevilen bir ürün. Bağ bozumu döneminde yapımı başlanan orcik, zahmetli ve sabır gerektiren aşamalardan geçiyor.

Orcik; badem, ceviz, fındık, ve bazen kuru üzümün bir ipliğe geçirilirmesi ve koyu üzüm veya dut suyuna batırılıp kurutulmasıyla elde ediliyor.

Döğme

Döğme, verimli Tunceli topraklarında yetişen buğdaydan elde edilen bir bulgur türüdür. Bu lezzetli üründen pilavlar ve keşkekler yapılır. 

Mahluta Çorbası 

Kırmızı mercimek ve yarmanın birlikte pişmesinin ardından, erimiş sıcak tereyağı ve kişniş ile buluşmasıyla yapılan eşsiz bir lezzet. Piştikten sonra limon katarak ekşi bir şekilde içmeniz, çorbanın lezzetine lezzet katacaktır. 

Kumbik 

Kumbik, süt ve yumurtanın yoğun kullanılarak yapıldığı, Tunceli’ye özgü bir börek türü. Özel hazırlanan ve el ile açılan hamurun tepsiye yerleştirilip kare şeklinde kesilmesinin ardından pişirilmesiyle yapılıyor.

Kofik Dolma

Kofik, içi boşaltılarak yazın kurutulmuş biber ve patlıcanın daha sonra haşlanarak bulgur, kıyma, soğan, tereyağı, salça ve çeşitli baharatlar ile doldurularak hazırlanan bir yöresel lezzettir.

Kül (Ocak) Gömmesi

Hamurun incecik açılmasıyla elde edilen yufkaların üzerine; kuru soğan, kavurma, tereyağı, karabiber ve acı pul biber karışımı pişirilerek hazırlanan harcın koyulmasıyla yapılır. Kat kat olan yemek, fırında pişirilir ve sıcak servis edilir. Gömme’yi, Kayseri yöresinde yapılan yağlama yemeğine benzetmek mümkündür.

Değirmen Poğaçası

Tunceliler, kışlık un öğütmek için sonbaharda değirmenlere giderler. Değirmenlerde sıra çok olur. Değirmen Poğaçası, bu bekleme anında köylülerin yanlarında getirdikleri yiyeceklerin bitmesi üzerine yapılan bir yiyecektir. Buna pağaç da denir.

Kalbur (Halbur) Hurması

Un, yoğurt, süt, tereyağı, yumurta, süt ve şekerden yapılan hamurun ceviz büyüklüğünde parçalara ayrılması, bu hamurun kızdırılmış yağ içinde kızartılmasıyla yapılan bir tatlıdır.

Patila (Gözleme) 

İncecik açılan hamurun içine baharat ve küçücük doğranmış soğanlar eşliğinde tereyağında pişen kavurmanın yerleştirilmesiyle yapılır. Bu içi dolu incecik hamur, saclar üzerinde pişer. Pişen sıcacık hamurun üzerine tereyağ eklenir ve ortaya eşsiz bir lezzet çıkar.

Aşure

Tunceli kültüründe önemli bir yere sahip olan Aşure, dövme ve bakliyatların kuru meyvelerle birleştiği, bereketi simgeleyen geleneksel bir paylaşım lezzetidir. Malzemelerin uyumu, yemeği hem besleyici hem de anlamlı kılar.

Şavak Peyniri

Tunceli’nin yüksek dağlarındaki otlaklarda yetişen çeşitli otlarla beslenen küçükbaş hayvanların sütünden yapılan “Şavak Peyniri” Türkiye’nin her tarafından alıcı bulan ve Tunceli’ye gelenlerin hediyelik eşya olarak yanlarında götürdükleri bir üründür.

Coğrafi İşaretli Ürünler

Tunceli’nin tam üç tane coğrafi işaretleri ürünü mevcut: Şorbik Çorbası, Tunceli Dağ Sarımsağı, Çemişgezek Ulukale Dutu. Şorbik, hem sulu olarak çorbası yapılan, hem de daha katı bir şekilde yemeği yapılan, Tunceli’ye özgü, çok lezzetli ve besin değeri yüksek bir yemek. Dağ sarımsağı, Tunceli’nin yüksek rakımlı topraklarında kendiliğinden yetişen endemik bir bitki. Bu sarımsak, yöre sakinleri için de bir istihdam kaynağı. Çemişgezek ilçesinin Ulukale Köyü’nde yetişen dut ise, Türkiye’nin en lezzetli dutu olarak kabul ediliyor ve tüm ülkeye dağıtılıyor.

Ayranlı Köfte

Tunceli mutfağının ferahlatıcı lezzetlerinden Ayranlı Köfte, bulgurla hazırlanan minik tanelerin tereyağlı sos eşliğinde ayranın hafifliğiyle buluştuğu geleneksel bir yemektir. Sade, doğal ve yöreye özgü bir tat.

Yoğurtlu Köfte

Haşlanmış bulgur köftelerinin sarımsaklı yoğurt ve eritilmiş tereyağıyla sunulduğu bu klasik lezzet, Tunceli sofralarında hem günlük öğünlerde hem de özel günlerde sıkça yer alır. Hafif ve dengeli bir uyum sunar.

Hazırlop Köfte

Mercimeğin besleyici gücünü bulgurla bir araya getiren Hazırlop Köfte, Tunceli’nin doğallığını yansıtan yöresel bir tattır. Tereyağı ve reyhanla zenginleşen aroması, dağ köylerinin sade mutfak kültürünü taşır.

Dut Tatlısı

Bölgenin meşhur dutlarından hazırlanan tatlı, yumuşak irmik muhallebisinin üzerine dökülen yoğun dut lezzetiyle öne çıkar. Çilekle tamamlanan bu hafif tatlı, Tunceli’nin meyve bereketini yansıtır.

Keldaş (Kellecoş)

Kavurma, nohut ve ayranın bir araya geldiği doyurucu bir sıcak yemektir. Yufka ekmeğiyle tüketilen Keldaş, Tunceli’nin kış aylarında sıklıkla hazırlanan, güçlü ve sıcak bir ocak lezzetidir.

Tandır Kebabı

Kuzu kolun uzun saatler boyunca tandırda ağır ağır pişirilmesiyle elde edilen bu kebap, etin doğal lezzetini ortaya çıkaran ustalık gerektiren bir yemektir. Tunceli’nin sade ama etkileyici mutfak geleneğini yansıtır.

Bumbar Dolması

Bulgurlu ve kıymalı iç harçla doldurulan bumbar, haşlandıktan sonra kızartılarak hazırlanan güçlü aromalı bir lezzettir. Geleneksel yöntemlerin korunduğu, özen isteyen bir yöre yemeğidir.

Kenger Kavurması

Doğadan toplanan kenger otunun haşlanıp kavrulmasıyla yapılan bu yemek, Tunceli’nin dağ bitkilerinin sofradaki en yalın hâllerinden biridir. Üzerine kırılan yumurta ile zenginlik kazanır.

Sırın (Siron)

İnce hamurların haşlanıp sarımsaklı ayran ve kızgın tereyağıyla servis edildiği Sırın, Tunceli mutfağının sevilen hamur işlerinden biridir. Hafif dokusu ve ferah aromasıyla özel bir lezzettir.

Zerefet (Sir)

Yoğrulan hamurun incecik açılıp kızartılması ve tereyağlı sosla buluşturulmasıyla hazırlanan Zerefet, Tunceli’nin geleneksel hamur işi kültürünü yansıtır. Sıcacık dokusu ve tereyağı kokusuyla öne çıkar.

Tunceli Sarımsağı

Coğrafi işaretle tescillenmiş Tunceli Dağ Sarımsağı, bölgeye özgü endemik bir bitki türüdür ve özellikle Ovacık çevresindeki dağlarda tamamen doğal koşullarda yetişir. Tek dişli yapısı, iri formu ve hiçbir tarımsal müdahale olmadan kendiliğinden büyümesi onu diğer sarımsaklardan ayıran en önemli özelliklerdir. İnsan eli değmeden yetiştiği için tamamen doğal ve organik kabul edilen bu sarımsak, şifa amacıyla da sıkça tercih edilir.