Güneydoğu ve Doğu Türkiye UNESCO - GoTürkiye Deneyimleri

Ani Arkeolojik Sit Alanı, Kars

UNESCO Dünya Mirası Listesi 2016

Ani, Kars'ın 50 km doğusunda, Arpaçay nehrinin iki ülke arasında doğal bir sınır oluşturduğu Ermenistan sınırında yer alır. Arpaçay Nehri, Doğu Anadolu manzarasına büyük katkı sağlıyor. Ani, bir zamanlar "bin bir kiliseli şehir" olarak bilinen büyük bir metropoldü. M.S. 10. yüzyılda Bagratid Ermenistan Krallığı'nın başkentiydi. Ani ticaret yolları üzerinde bulunuyordu ve 11. yüzyılda 100.000'den fazla sakini ile surlarla çevrili bir şehir haline geldi. Sonraki yüzyıllarda Ani ve çevresi, bölgede hak iddia eden, defalarca saldıran ve sakinlerini peşinden kovalayan Bizans imparatorları, Osmanlı Türkleri, Gürcüler ve Ruslar tarafından fethedildi. M.S. 1300'de Ani büyük bir düşüş yaşadı ve 1700'de şehir tamamen terk edildi. Bugün kiliselerin çoğu hala yeterli yükseklikte duruyor ve sokaklar, hamamlar, erken dönem cami ve büyük sur duvarları oldukça etkileyicidir. Coğrafi konumu sayesinde Ani'deki yerleşim, yaklaşık 2.500 yıldır ayakta kalmıştır. Bir zamanlar İpek Yolu'ndaki kültürel, politik ve ticari merkezlerden biri olan bu şehir, çeşitli yerel, dini ve askeri yapıları birleştiren bir mimari sergiliyor ve yüzyıllar boyunca Hristiyan ve Müslüman hanedanlar tarafından birbiri ardına inşa edilen ortaçağ şehirciliği vizyonunu oluşturur.

Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı, Diyarbakır

UNESCO Dünya Mirası Listesi 2015

Diyarbakır, Doğu Türkiye'nin ana kenti ve ülkenin en büyük şehirlerinden biridir. Savunma amaçlı takviye edilmiş şehir ve çevresi, Hellenistik dönemden başlayarak Roma, Sasani, Bizans, İslam ve Osmanlı zamanlarına kadar devam eden ve günümüze kadar devam eden önemli bir çok kültürlü merkez olmuştur. Şehir bir tarih ve kültür hazinesidir: antik kalıntılar, nefes kesen mimari, lezzetli yemekler, ünlü zarif altın ve gümüş filigran desen çalışmaları... Diyarbakır'ın son derece iyi korunmuş surları ve Dicle Nehri yakınlarındaki 700 hektarlık ekili, verimli arazisi olan Hevsel Bahçeleri bu şehri eşsiz kılıyor.

Göbeklitepe, Şanlıurfa

UNESCO Dünya Mirası Listesi 2018

Göbeklitepe, belki de son on yılın en bilinen ve tartışılan arkeolojik alanıdır. 1990'larda keşfedildi ve o zamandan beri kazılar devam ediyor. Göbeklitepe, Şanlıurfa'nın 20 km kuzeydoğusunda yer alır. M.Ö. 11000-12000 yıllarına dayanan devasa antropomorfik heykeller, insanlığın bu dönemi için olağanüstüdür. Göbeklitepe'den önce Neolitik dönemin tarihi MÖ 9000'lerde başladı; devasa heykeller ve heykeller üzerindeki birkaç kabartma bu dönem için gerçekten eşsizdir. Metal aletlerin yokluğu göz önüne alındığında, heykellerin sadece taş aletler kullanılarak yapıldığını düşünmek dikkat çekicidir. Bu döneme benzer hiçbir şey bulunamamıştır. Göbeklitepe'nin her biri bu devasa heykelleri içeren yuvarlak odalardan oluşan bir tür tapınak olduğu anlaşılıyor. Bilim insanlarına göre burası ölümle ve yeraltı dünyasıyla bağlantılı atalara ait kült ritüellerinin gerçekleştirildiği bir kült alanıdır. Burada seramik ya da herhangi bir yerleşime ait iz yoktur; ancak Göbeklitepe'de gerçekleştirilen dev proje, yakın çevrede çok sofistike ve örgütlü bir topluma işaret ediyor. Şaşırtıcı bir şekilde, Göbeklitepe tapınakları doğal nedenlerle değil, bir zamanlar burada yaşayan insanlar tarafından kasıtlı olarak gömüldü - bunun nedeni ise hala gizemini koruyor. Bölgede yapılan son araştırmalar, aynı döneme ait birkaç benzer türbenin/yapının varlığını ortaya çıkarmıştır.

Nemrut Dağı, Adıyaman

UNESCO Dünya Mirası Listesi 1987

Nemrut Dağı, Adıyaman'a yaklaşık 50 km uzaklıktadır. Dağ, Kommagene Krallığı'nın en ünlü hükümdarı olan Kral I. Antiochus Theos'un (M.Ö. 69-34) anıtsal mezar mabedidir. Bir son dönem Helenistik hükümdarı olan Antiochus, bu anıtsal mezar mabedini kendisi için inşa etti ve mezar odasının üstündeki tüm alanı olağanüstü devasa heykellerle süsledi. Bu projenin tasarımının ölçeği ve karmaşıklığı antik dünyada emsalsizdi. Zirveye tırmanırken, üç farklı grup (doğu, kuzey ve batı) sizi karşılıyor. Kuzey tümülüsü hiçbir zaman bitirilmedi; ancak doğu ve batıdaki terasların hepsi iyi korunmuştur. Doğu terasında Tanrılar Galerisi, Atalar Galerisi ve sunak bulunur. Ana heykel grubu, yeni kurulan dini kültün panteonunu temsil eden beş tanrı figürüydü. Bu figürler, her iki yanında duran bir aslan ve kartal heykelleri heykelleriyle korunuyordu. Hayvanların kralı aslan dünyevi gücü, tanrıların müjdecisi kartal ise göksel gücü temsil eder. Batı terasında da neredeyse aynı heykeller bulunuyor. Doğu terasındaki tahtlar daha sağlamken, batı terasındaki heykellerin başları daha iyi durumdadır.

Arslantepe Arkeolojik Sit Alanı, Malatya

UNESCO Dünya Mirası Listesi 2021

Arslantepe arkeolojik sit alanı, verimli Malatya Ovası'nın kalbinde, Fırat'tan yaklaşık 12 kilometre uzaklıkta yer alır. Ovaya hakim 4 hektarlık ve 30 metre yüksekliğinde bir tümülüstür (höyük). Tarihinin en erken evrelerinde, Kalkolitik dönemde 5. bin yıl civarında, bu yerleşim yeri birçok kültürel özelliği paylaştığı Mezopotamya dünyasıyla yakın bağlara sahipti. Ancak Tunç Çağı'nın başında, M.Ö. Üçüncü binyılın başlarında, Mezopotamya tipi merkezi sistemin gelişimini durduran ve Arslantepe'nin Doğu Anadolu ve Transkafkasya'ya (Güney Kafkasya) dış ilişkilerini yeniden yönlendiren önemli değişiklikler meydana geldi. M.Ö. ikinci binyılda Hitit uygarlığı döneminde güçlü bir etki yaratan köklü bir değişim daha meydana geldi. Gün yüzüne çıkarılan kralın sarayı, bir açık hava müzesi niteliğindedir ve alanda kazıdan çıkan eserler Malatya Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor.

Harran ve Şanlıurfa, Şanlıurfa