تجربهها
سخت است تصور کنیم که از استانبول بازدید میکنیم، شهری پر از فرهنگ و اهمیت تاریخی، اما دو جاذبه گردشگری دیگر آن را بسیار هوادار دارند، نبینیم. ایاصوفیه جامیعی (مسجد جامع ایاصوفیه) و موزههای باستانشناسی استانبول هر دو با پیادهروی در فاصله کوتاهی از یکدیگر واقع شدهاند. پس از صرف چند ساعت در این دو مکان، حیرتزده خواهید شد و به جهانی پر از عتیقهجات و زیبایی نادر برده خواهید شد. پس بیایید نگاهی به این دو عجایب کلاسیک جهان بیاندازیم.
مسجد اعظم ایاصوفیه، که در طول تاریخ با نام کلیسای حکمت مقدس خوانده میشد، نمود باشکوه ایمان مذهبی و یکی از بزرگترین عجایب معماری جهان است. ایاصوفیه بنایی باورنکردنی است که در طول زمان سالم باقی مانده است، بویژه گنبد آن که بزرگترین شاهکار مهندسی جهان و شگفتی معماری است، این بنا قلب و روح استانبول است، که در آن ویژگیهای یک شهری که بر روی زمان، قاره و فرهنگ گسترده شده است، درهم آمیخته شده است
ایاصوفیه تا چندی پیش چرخه سفر دگرگونی خود را کامل کرده است. این بنا که در ابتدا توسط امپراطور روم شرقی به نام کنستانتیوس اول به عنوان یک کلیسای ارتدکس بنا نهاده شد، از یک زمینلرزه، آتشسوزی و یک انقلاب در سال 916 جان سالم به در برده است و سالها بعد در سال 1453 به مسجد ایاصوفیه تغییر داده شد. چهار مناره دیگر به آن افزوده شد و ساختمان گنبدین عظیم آن، که بزرگترین در جهان است، تا سال 1934 یک مسجد باقی ماند. آتاتورک اعلام کرد که این مسجد باید به یک موزه تبدیل شود تا نمادهای هر دو مذهب در کنار یکدیگر به نمایش دربیایند و تسکینی باشد برای هر دوی این مذاهب. سپس اخیراً، در سال 2020، سفر ایاصوفیه پس از اینکه مجدداً به عنوان مسجد اعلام شد، سرانجام به پایان رسید.
منظره گنبد ایاصوفیه را باید تحسین کرد، این گنبد حد اعلای خلاقیت است. از بالکن بالای ورودی اصلی، یک پلکان چوبی منظرهای تماشایی از آتریوم و شبستان اصلی آن را در اختیار شما قرار میدهد. مردمی که در پایین جمع شدهاند میتوانند اندازه عظیم این بنا را، که غرق در نور طلایی خورشید است، تحسین کنند. گنبد مرکزی 55.6 متر بالاتر از کف موزه قرار دارد و توسط چهار بخش مثلثی یک سطح کروی، یک شاهکار معماری، نگه داشته شده و با کرّوبیهای بالدار تزئین شدهاند. ایاصوفیه یکی از نمونههای بناهایی است که در آن برای اولین بار از پندنتیو (دمغازه) در معماری استفاده شده است.
نقاشیهای دیواری باستانی و موزائیکهای طلاکاریشده از مریم باکره و مسیح، که بعد از تبدیل شدن آن به موزه احیا شدند، در زیر گنبد باشکوه در امتداد مدالیونهای (قابهای) چرمی قرن نوزدهمی قرار گرفتهاند. به تدریج موزائیکهای بیشتری از زیر گچها در گالری بالایی بیرون آورده شد و حسی از شکوه و عظمت دکور داخلی این مکان را که روزگاری کلیسا بود ایجاد کرد.
چهل پنجره تکی در پایین گنبد منظره عمیقی را باز میکنند و اجازه میدهند تا سنگینی بصری در موجی از فضای نورانی حل شود. موزائیکهای طلایی نور را به سوسو کردن میآورند و آن را به ستونهای قابکاری شده، مرمرین و رنگارنگ و براق هدایت میکنند که نور را جمع و سپس منعکس میکنند.
این ساختمان بنایی باشکوه و زیباست که باعث حیرت شما میشود و در شما حس اجبار به توقف کردن در داخل آن را برای مدتی ایجاد میکند، که حتی پس از دیدن همه جاهای دیدنی آن، دلتان میخواهد حس زمان و مکان و هویت استانبول قدیمی را درک کنید.
در همین حال، موزههای باستانشناسی استانبول یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی شهر به شمار میآیند، که مجموعههای آنها شامل حداقل یک میلیون اشیای منحصربهفرد متعلق به تمدنهای مختلف است که روزگاری در سرزمین امروزی ترکیه و دورانهای قبلی تاریخ ترکیه عصر شکوفایی خود را میگذراندند.
امروزه، موزههای باستانشناسی استانبول جزو محبوبترین موزههای و جاذبههای گردشگری آن محسوب میشوند. این موزهها در میان مناظر این کلانشهر و در مجاورت کاخ معروف توپکاپی قرار دارند. اینجا جایی برای خستگی نیست زیرا نمایشگاههای این مجموعه شما را صدها سال به گذشته میبرند. احساس خواهید کرد که وارد یک ماشین زمان شدهاید. اما در حکایتی از تاریخ و هنر قدرتمندترین امپراطورهای عهد عتیق غرق خواهید شد.
این موزهها به سه گالری اصلی تقسیم شدهاند: باستانشناسی، کاشیکاری و شرق باستان. بخش اول موزه حاوی اشیایی از روم باستان است که متشکل از مجسمههای نیمتنه اسکندر کبیر، امپراطور مارکوس ائورلیوس، شاعر سافو و بنیانگذار امپراطوری روم، اوکتاویان آگوستوس است که همگی به خوبی حفظ شدهاند.
دپارتمان شرق باستان سالنی جادار است. ارزشمندترین اشیای به نمایش گذاشتهشده در این بخش تابوتدانها هستند، که شامل آرامگاه لیکیه از قرن پنجم، تابوتدان «زن غمگین» با تصویر حکاکیشده از یک زن گریان و تابوتدان اسکندر کبیر میباشند.
موزه مطالعات شرق باستان همچنین مومیاییهایی از فراعنه مصر، هرمسنگها و مصنوعات بشری از منطقه بینالنهرین، سنگ قبر، جواهرات و لوحهای با خط میخی از کشورهای باستانی مختلف را در معرض نمایش گذاشته است. بخشی از نمای دروازه ایشتار شهر باستانی بابل، که با تصاویری از حیوانات اساطیری تزئین شده است، یکی از ارزشمندترین اشیای این موزه را تشکیل میدهد.
ساختمان بخش سوم این موزه نیز در جای خودش جالب است: این بخش یک ساختمان قرن پانزدهمی است که روزگاری لژ سلاطین کاخ توپکاپی بود. اشیای سفالی مختلفی در غرفه هنر کاشیکاری به نمایش درآمدهاند، که میتوانید در آن کاشی سرامیکهای مشهور ایزنیک را که برای تزئین فضاهای داخلی ساختمانهای مشهوری همچون مسجد سلطان احمد (مسجد آبی) و مسجد رستم پاشا مورداستفاده قرار گرفتهاند را مشاهده کنید. در این غرفه آثار سرامیکی متعلق به استادان عثمانی و سلجوقی و همچنین نمونههایی از استادکاری آناتولی به نمایش درآمده است.
بازدید از موزه باستانشناسی استانبول با مجموعه غنیاش از اشیای منحصربهفرد بسیار که در هیچ موزه دیگری در جهان یافت نمیشود، آن را به تجربهای فراموشنشدنی تبدیل میکند.
