تجربهها
خیلی بیش از یک قهوه
ادموندو دآمیچیس، جهانگرد ایتالیایی قرن نوزدهم، که از این مکان دیدن داشته و برای مدتی در این مکان اقامت داشت، نوشته است: «در بالای برج گالاتا و برج بایزید قهوه است، در کشتیهای بخار قهوه است، در بازارها قهوه است. هر وقت فرصت گشتن در استانبول پیش میآمد، بدون اینکه حتی نگاه کنید فقط کافی بود داد بزنید «قهوه»! و پس از فقط سه دقیقه یک نفر با یک فنجان قهوه در کنارتان حاضر میشد.»
قهوه ترک، علاوهبر داشتن بوی مسحورکننده، طعم خوشمزه و ویژگیهای تحریکآور آرامشبخش و ضدخستگی، ابزاری عالی برای دور هم جمع کردن افراد است.
جایگاه قهوه در زندگی اجتماعی به بهترین وجه بواسطه نقشهای متنوع آن نشان داده میشود. صبح قهوه ترک حواس مردم را جمع میکند و به مرکز شهر پویایی و حرکت میبخشد. قهوه از مشترکات روابط تجاری است: هیچ مذاکراتی بدون یک فنجان قهوه به سرانجام نمیرسد. پس از صرف ناهار یک فنجان قهوه ترک میل میشود تا مانع از سنگینی تأثیر غذا روی عملکرد کاری در بعدالظهر شود.
قهوه ترک مانند عضوی متمایز در جامعه میماند. این بخشی از سنت ترکیه است که به میهمانها قهوه تعارف کنید و هنگام گپ زدن با آنها یک فنجان قهوه میل کنید. همانطور که میگویند «با یک فنجان قهوه میشود تا چهل سال دوستی کرد.»
قهوه همچنین یکی از مراسمات ابتدایی قبل از ازدواج را تشکیل میدهد، به این نحو که عروس آینده قهوه ترک را در مراسم خواستگاری آماده میکند و آن را برای خواستگار و بزرگترهایش میبرد. طعم و کیفیت قهوه و نحوه سرو آن به دقت تحت نظر گرفته خواهد شد چراکه اینها نشانههای میزان مهارت عروس آینده است.
اعتقاد بر این است که شکلی که پس از صرف قهوه در ته فنجان باقی میماند، نشاندهنده آینده آن فرد است. و فال قهوه گرفتن یکی از سرگرمیهای موردعلاقه آنهایی است که دوست دارند خبرهای خوش بشنوند.
این فرهنگ قهوه باعث بوجود آمدن صنایع دستی بسیاری شده است و فنجانهای تزئینی قهوه، قهوهجوشها یا سینیهای قهوه در میان سوغاتیهایی است که در ترکیه خواهان زیاد دارند.
بسیار شبیه به یک نوشیدنی ساده: سنتی به قدمت پنج قرن
دانههای قهوه بیش از پنج قرن پیش به سرزمینهای عثمانی رسیدند و به جزئی برجسته از فرهنگ ترکیه تبدیل شدند. این نوشیدنی قهوهای اما خوشطعم در اوایل قرن شانزدهم به نوشیدنی بسیار محبوبی در استانبول تبدیل شد و شروع به شکل دادن به تاریخ کرد. با ابداع روش جدیدی در دم کردن این نوشیدنی، قهوه و قهوهخانهها به سرعت در سرتاسر امپراطوری رواج پیدا کردند.
شایستگیهای قهوه فقط به اینجا ختم نمیشود. قهوهخانهها به محل تجمع افراد تبدیل شدند و بهتدریج به بخش مهمی از زندگی اجتماعی عثمانیها تبدیل شدند، جایی که کتاب به صدای بلند خوانده میشد، شعر گفته میشد و بحثهای ادبی در آنها برگزار میشد.
علاهبر ایجاد مکانهای سرو قهوه، این نوشیدنی استثنایی باعث تغییر و تحولاتی در زبان نیز شد و واژههای جدید بیشماری پس از ورود قهوه به ترکیه به زبان این کشور افزوده شد: «کاهوهرِنگی» (به رنگ قهوه) به معنی قهوهای است و «کاهوالتی» (زیر قهوه) به معنی صبحانه است.
امروزه، قهوهخانههای محلی در محلههای استانبول هنوز بخشی از میراث این کشور به شمار میآیند و فضای هستند برای بحث و گذراندن وقت. قهوه به عنوان رسم دوستی و لحظهای برای آساییدن آنهایی که میخواهند از استرس ساعات زندگی خود بکاهند، بخشی از زندگی روزانه مردم این کشور را تشکیل میدهد.
قهوه ترک را چگونه آماده کنیم؟
روشی متمایز در ارائه و عادت نوشیدن که با ابزارهای آشپزی مخصوص دم کردن قهوه و سرو آن ابداع شده است. در میان اینها، جذوه (قهوهجوش) و فینجان (فنجان قهوه) جزو ضروریات آماده کردن قهوه هستند. برای اینکه بتوانید یک فنجان قهوه خوشطعم ترک آماده کنید، ضروری است که از پودر تهیهشده از دانههای تازه قهوه ترک استفاده کنید.
یک قاشق چایخوری قهوه داخل یک جذوه (قوری کوچک دستهبلند) کوچک، خالی و خشک بریزید
مقدار مناسبی شکر به آن اضافه کنید
قهوه ساده – شکری اضافه نکنید
شیرینی کم – یک حبه قند (2-3 گرم) اضافه کنید
شیرینی متوسط – یک و نیم حبه قند (3-4.5 گرم) اضافه کنید
شیرینی زیاد – دو حبه قند (4-6 گرم) اضافه کنید
یک فنجان آبی که به دمای اتاق رسیده است به قهوهجوش اضافه کنید.
قهوه را خوب هم بزنید و سپس آن را روی آتش قرار دهید. هرگز پس از قرار دادن قهوه روی آتش آن را هم نزنید.
شعله کم را انتخاب کنید و اجازه دهید 3 دقیقه بجوشد تا قهوه دم بکشد. اولین باری که قهوه بالا میآید (دمای حدود 80º سانتیگراد): قبل از اینکه قهوه سرریز شود، جذوه را از روی شعله بلند کنید و مقدار برابری از کف قهوه را داخل فنجانها بریزید. جزوه را دوباره روی شعله قرار دهید.
بار دومی که قهوه بالا میآید (دمای حدود 90º سانتیگراد)، کف بیشتری تشکیل میشود. دوباره، قبل از اینکه قهوه سرریز شود آن را از روی آتش بردارید. اجازه دهید چند ثانیه بماند.
مراقب باشید قهوه نجوشد تا تلخ و آبکی نشود. آن را به همراه یک لیوان آب و یک تکه لوکوم (راحتالحلقوم ترکی) سرو کنید.
بهطور سنتی قهوه ترک را به همراه یک لیوان آب و یک تکه لوکوم سرو میکنند.
آب را قبل از قهوه مینوشند تا دهان تمیز شود و بتوان عطر و بوی واقعی قهوه را در دهان کامل حس کرد.
سرنوشت من چیست، فنجان قهوه من خواهد گفت!»
این فرهنگ قهوهخوری اغلب با پیشگویی به نام تاسیوگرافی (فال قهوه) همراه است که در آن تهمانده قهوه داخل فنجان و نعلبکی را میخوانند.
هدف از خواندن این تهمانده دادن خبرهای خوب است، تا زندگی قابلزندگیتر شود و نگاهی مثبت به آینده ایجاد شود.
این «گذشته من» نمادهای خودش را ابداع کرده است. بخش مهم خواندن تهمانده قهوه ترک تفسیر تصویر به جا مانده است و نه تفسیر نمادهای مجزا. با این حال، در این بخش نمادهای کلاسیکی آورده شده است که ممکن است به شما در تصور کردن نمادهای دیگر کمک کند:
دو خط: سفر به مکانی نامعلوم
ماهی: شانس خوش، قسمت
پرنده: خبر خوش
چشم: چشم زخم کسی
طاووس: پول
اسب آبی: ثروت باورنکردنی
چشیدن مزه قهوه ترک: تجربهای بیمثال
طعم قهوه ترک را میتوانید در هر جایی بچشید، از اتاق میهمان دوست ترکیهایتان گرفته تا هر هتلی که در آن اقامت دارید، تا قهوهخانههای روستایی و رستورانهای لوکس.
این فرهنگ قهوه خودش را با هر مکانی و سنتی در این کشور مطابقت داده است. این سنتها انواع مختلفی از تجربیات زیبا را دربارهٔ قهوه ترک در اختیار ما قرار میدهند.
اول اینکه، مصرف قهوه در اطراف شهرهای بندری مانند استانبول و ازمیر شایع شد. با گذشت زمان، هر شهر و منطقهای از ظرفیت خود استفاده کرد و روشی متفاوت در دم کردن و سرو کردن آن به همراه خوراکیهایی مانند پسته، بادام، روغن تربانتین، خرنوب و غیره ابداع نمود.
وقتی صحبت از کشف قهوه ترک میشود، یک چیز حتمی است: در هر جایی از ترکیه میتوانید یک فنجان قهوه خوب بنوشید و از مناظر نفسگیر آن لذت ببرید که خود باعث خواهد شد تا طعم خوش این نوشیدنی زیبا را بیشتر احساس کنید.
آیا میدانستی؟
در سال 2013، یونسکو فرهنگ و سنت قهوه ترک را در فهرست معرف میراث فرهنگی ناملموس بشری ثبت کرد تا اولین نوشیدنی فرهنگی باشد که به این فهرست افزوده میشود.
روش دم کردن قهوه ترک قرنها است که بدون تغییر باقی مانده است.
رواج قهوه در جهان توسط امپراتوری عثمانی شروع شد.
فرهنگ قهوه ترکیه باعث ابداع وسایل آشپزی بسیاری شده است که از جمله آن میتوان به ماهیتابه دستهدار، خنککنندههای قهوه، آسیاب قهوه، فنجان و نعلبکی و قهوهجوش اشاره داشت.
هرچقدر قهوه تازهتر باشد، طعم آن خوشمزهتر میشود: ازاینرو، وسایل دم کردن قهوه خانگی حداکثر چهار الی پنج فنجان قهوه میتوانند دم کنند. این به این معنی است که، قهوه را طبق نیاز باید برشته و پودر کرد، که این موضوع وسایل دم کردن قهوه را به بخشی جداییناپذیر از آشپزخانههای ترکیهای تبدیل کرده است.
